Fumigacja, czyli zabieg chemicznego zwalczania szkodników w magazynach, silosach i przechowalniach żywności, wciąż pozostaje jedną z najskuteczniejszych metod ochrony produktów rolnych. Jednak jej skuteczność wiąże się z poważnym ryzykiem – niewłaściwe stosowanie fumigantów może prowadzić do zatruć lub nawet śmierci. Dlatego prawodawcy w Polsce, w odpowiedzi na rosnące zagrożenia, wprowadzili od 6 marca 2026 roku nowe, rygorystyczne przepisy dotyczące stosowania i obrotu środków fumigacyjnych.

W tym artykule przedstawimy wszystkie aspekty nowych regulacji, omówimy, kto może legalnie przeprowadzać fumigację, jakie obowiązki mają sprzedawcy i użytkownicy oraz przyjrzymy się, jak Polska wpisuje się w globalne trendy dotyczące bezpieczeństwa chemicznego.

Dlaczego fumigacja jest regulowana?

Fumigacja polega na stosowaniu gazów lub par chemicznych w celu eliminacji szkodników, które atakują produkty przechowywane w magazynach, silosach czy suszarniach. Najczęściej stosowane fumiganty, takie jak fosforek glinu czy fosforek magnezu, działają szybko i skutecznie, ale jednocześnie są silnie toksyczne dla ludzi i zwierząt. Nieprawidłowe stosowanie może prowadzić do poważnych zatruć, a w skrajnych przypadkach – do zgonów.

Właśnie dlatego władze coraz bardziej restrykcyjnie regulują stosowanie fumigantów, nakładając wymogi dotyczące kwalifikacji użytkowników, sposobu sprzedaży oraz dokumentacji. Celem jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa publicznego i ograniczenie przypadków nieodpowiedzialnego użycia.

Nowe przepisy w Polsce: co się zmieniło w 2026 roku?

Nowelizacja ustaw i rozporządzeń

Od 6 marca 2026 roku obowiązuje w Polsce nowelizacja ustawy o środkach ochrony roślin oraz nowe rozporządzenia wykonawcze. Zmiany te koncentrują się na kilku kluczowych aspektach:

1. Ograniczenie dostępu do fumigantów – środki chemiczne można kupować wyłącznie w punktach stacjonarnych, po weryfikacji kwalifikacji kupującego.
2. Wymóg szkoleń dla użytkowników – fumigacja może być wykonywana tylko przez osoby posiadające odpowiednie certyfikaty potwierdzające ukończenie specjalistycznego szkolenia.
3. Obowiązek dokumentacji i ewidencji – każda sprzedaż musi być potwierdzona fakturą imienną, a sprzedawcy prowadzą ewidencję nabywców.

Rozporządzenie określa również wykaz substancji, które stwarzają szczególne zagrożenie i podlegają ścisłej kontroli – źródło: https://corneco.pl/fumigacja/

Substancje objęte szczególną kontrolą

Nowe przepisy wprowadzają ścisłą regulację wobec środków zawierających najbardziej toksyczne substancje. Wśród nich znajdują się:

• fosforek glinu,
• fosforek magnezu,
• fluorek sulfurylu.

Preparaty te podlegają ograniczonemu obrotowi i mogą być stosowane wyłącznie przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Takie rozwiązanie ma na celu zminimalizowanie ryzyka zatruć i zapewnienie, że fumigacja będzie przeprowadzana w sposób profesjonalny.

Zakaz sprzedaży online

Jedną z najbardziej widocznych zmian jest całkowity zakaz sprzedaży fumigantów w internecie. W przeszłości wielu użytkowników zamawiało te środki bez żadnej weryfikacji kwalifikacji, co prowadziło do nadużyć i wypadków. Od 2026 roku fumiganty dostępne są tylko stacjonarnie, po sprawdzeniu uprawnień kupującego i prowadzeniu odpowiedniej dokumentacji.

Obowiązki sprzedawców

Sprzedawcy fumigantów mają teraz obowiązek:

1. Weryfikacji kwalifikacji nabywcy poprzez sprawdzenie numeru certyfikatu ze szkolenia.
2. Prowadzenia ewidencji każdej transakcji – wpisy muszą obejmować dane osoby kupującej oraz numer uprawnień.
3. Wystawiania faktur imiennych dla każdego nabywcy, co umożliwia skuteczną kontrolę i nadzór państwowy.

Nieprzestrzeganie tych wymogów może skutkować wysokimi karami finansowymi oraz odpowiedzialnością karną.

Kto może stosować fumigację?

Wymóg szkoleń

Od 2026 roku fumigacja może być wykonywana wyłącznie przez osoby przeszkolone w zakresie stosowania fumigantów. Szkolenia obejmują:

• toksyczność poszczególnych środków,
• zasady bezpieczeństwa podczas zabiegów,
• użycie sprzętu ochronnego,
• procedury awaryjne w przypadku wycieku lub zatrucia.

Konsekwencje dla rolników i przedsiębiorców

Nowe przepisy obowiązują zarówno duże gospodarstwa, jak i mniejsze podmioty, które dotychczas mogły samodzielnie stosować fumigację. Osoby nieposiadające certyfikatu nie mogą przeprowadzać zabiegów we własnym zakresie i w praktyce muszą zlecać fumigację profesjonalnym firmom z przeszkolonym personelem.

Bezpieczeństwo i sankcje

Fumiganty są toksyczne, dlatego niewłaściwe użycie może prowadzić do poważnych zagrożeń dla zdrowia. Nowe przepisy nakładają surowe sankcje za:

• stosowanie fumigantów bez uprawnień,
• brak prowadzenia wymaganej dokumentacji,
• sprzedaż środków bez weryfikacji kwalifikacji nabywcy.

Kary obejmują wysokie grzywny, a w skrajnych przypadkach odpowiedzialność karną.

Przepisy międzynarodowe

USA

W Stanach Zjednoczonych fumigacja może być wykonywana tylko przez licencjonowanych użytkowników, którzy przeszli specjalistyczne szkolenia i stosują odpowiedni sprzęt ochronny.

Kanada

W Kanadzie przed rozpoczęciem fumigacji w transporcie lub porcie należy poinformować odpowiednie służby, co zwiększa bezpieczeństwo załogi i osób postronnych.

Australia i Nowa Zelandia

W tych krajach istnieją szczegółowe przepisy dotyczące oznakowania obszarów fumigacyjnych, minimalnych odległości od terenów publicznych oraz stosowania procedur bezpieczeństwa.

Jak przygotować się do nowych wymogów?

1. Ukończ specjalistyczne szkolenie – zdobycie certyfikatu jest warunkiem legalnego stosowania fumigantów.
2. Weryfikuj dostęp do środków chemicznych – kupuj je wyłącznie w punktach stacjonarnych.
3. Prowadź dokumentację – każda transakcja musi być odnotowana w ewidencji i potwierdzona fakturą.
4. Współpracuj z profesjonalnymi firmami – w przypadku braku certyfikatu najlepszym rozwiązaniem jest zlecenie fumigacji wyspecjalizowanym podmiotom.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy mogę kupić fumigant online?
Nie, sprzedaż internetowa jest zabroniona.

Czy każdy rolnik musi mieć szkolenie?
Tak, aby legalnie stosować fumiganty, wymagany jest certyfikat potwierdzający ukończenie szkolenia.

Co zrobić, jeśli nie mam kwalifikacji?
Najbezpieczniej zlecić zabieg firmie posiadającej odpowiednie uprawnienia.

Podsumowanie – Zaostrzenie przepisów dotyczących fumigacji

Od 2026 roku w Polsce wprowadzono znaczne zaostrzenie przepisów dotyczących fumigacji. Ograniczenie sprzedaży, wymóg szkoleń oraz obowiązek prowadzenia dokumentacji mają na celu przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa ludzi i zwierząt.

Choć zmiany mogą wymagać dostosowania się ze strony rolników i przedsiębiorców, pozwalają na kontrolowane i bezpieczne stosowanie fumigantów, minimalizując ryzyko zatruć i wypadków chemicznych.

Przestrzeganie nowych regulacji jest nie tylko obowiązkiem prawnym, ale także inwestycją w bezpieczeństwo oraz odpowiedzialne zarządzanie produktami rolnymi.